Wat is mede? Alles over honingwijn, smaken en serveren

TL;DR

Mede is een alcoholische drank van gegiste honing, water en gist. Het is een van de oudste dranken ter wereld en wordt vaak honingwijn genoemd, al komen er geen druiven aan te pas. De smaak loopt van droog en fris tot zoet en vol, afhankelijk van de honing, de gisting en toevoegingen zoals fruit of kruiden. Je schenkt mede licht gekoeld, op kamertemperatuur of in de winter zelfs warm, en het past goed bij kaas, gevogelte en desserts. Bij Vino Di Marco vind je de mede van Droomboom: zes varianten, van fris en droog tot zoet en kruidig.

Wat is mede?

Mede is een gegiste drank op basis van honing. De honing wordt opgelost in water, waarna gist de suikers omzet in alcohol. Dat proces lijkt sterk op het maken van wijn, alleen is honing de suikerbron in plaats van druiven. Het alcoholpercentage ligt meestal tussen de 10 en 20 procent, afhankelijk van de stijl.

Is mede hetzelfde als wijn?

Niet helemaal. Wijn wordt per definitie van druiven gemaakt, mede van honing. De naam honingwijn komt voort uit de manier van maken en het alcoholpercentage, die vergelijkbaar zijn met wijn. Mede is ook geen bier, want er gaan geen granen in. Het is een categorie op zichzelf.

Is mede een versterkte drank?

Nee. Bij versterkte wijn zoals port wordt tijdens de gisting brandewijn toegevoegd, waardoor het alcoholpercentage stijgt naar zo'n 19 tot 22 procent. Bij mede komt alle alcohol uit de gisting zelf. Meer over het versterken van wijn lees je in onze gids over port en versterkte wijn.

De geschiedenis van mede

Mede wordt al duizenden jaren gedronken en gaat waarschijnlijk terug tot het moment dat honing met regenwater vanzelf begon te gisten. De drank was bekend bij de oude Grieken, de Kelten en de Germaanse volkeren, lang voordat wijnbouw zich over Noord-Europa verspreidde. In streken waar geen druiven groeiden, was honing de meest voor de hand liggende suikerbron.

Mede in de Noorse mythologie

Nergens speelt mede zo'n grote rol als in de Noorse mythen. Het bekendste verhaal is dat van de mede der dichtkunst: wie ervan dronk, werd dichter of geleerde. Volgens de verhalen wist oppergod Odin deze mede te bemachtigen. Ook in Walhalla, de hal van de gevallen krijgers, werd mede geschonken. Niet toevallig dragen de meeste mede van Droomboom namen uit deze wereld, zoals Odin, Freya, Idunn en Ostara.

Hoe wordt mede gemaakt?

De basis is eenvoudig: honing, water en gist. De honing wordt verdund met water, de gist wordt toegevoegd en de gisting duurt enkele weken tot maanden. Daarna rijpt de mede nog een tijd voordat hij gebotteld wordt, soms maanden en soms jaren.

Twee keuzes bepalen het eindresultaat. De eerste is de hoeveelheid honing ten opzichte van water: meer honing geeft een zoetere en vaak krachtigere mede. De tweede is het moment waarop de gisting stopt. Gist de mede volledig uit, dan blijft er weinig suiker over en wordt hij droog. Stopt de gisting eerder, dan blijft er restsuiker achter.

De rol van de honing

Zoals de druif het karakter van een wijn bepaalt, doet de honing dat bij mede. Lichte, milde honing zoals acaciahoning geeft een frisse, bloemige mede. Donkere honing zoals boekweithoning zorgt voor een vollere, kruidigere smaak. Veel makers kiezen hun honing daarom net zo bewust als een wijnmaker zijn druivenras.

Soorten mede

Naast traditionele mede van alleen honing, water en gist bestaan er varianten met toevoegingen. De bekendste:

• Melomel: mede met fruit, zoals bessen, kersen of frambozen.
• Cyser: mede met appel of appelsap.
• Pyment: mede met druiven of druivensap, een brug tussen mede en wijn.
• Metheglin: mede met kruiden en specerijen, zoals kaneel, kruidnagel of gember.
• Braggot: mede met mout, een kruising tussen mede en bier.

Daarnaast wordt mede ingedeeld naar zoetheid: droog, halfzoet en zoet. Net als bij wijn is dat het eerste waar je naar kijkt bij het kiezen.

Hoe smaakt mede?

Veel mensen verwachten dat mede altijd zoet is, maar dat klopt niet. Een droge mede proeft fris en bloemig, met de geur van honing maar zonder de zoetheid, zoals Droomboom Eostre. Een zoete mede is voller en ronder, en doet eerder denken aan een dessertwijn, zoals Droomboom Idunn met tonen van appeltaart. Mede met fruit is vaak frisser en levendiger, mede met kruiden warmer en kruidiger, zoals Droomboom Hekate. Twijfel je over begrippen als body of afdronk, kijk dan in ons wijnwoordenboek.

Mede serveren en bewaren

De juiste temperatuur hangt af van de stijl. Droge en lichte mede schenk je gekoeld, rond de 8 tot 10 graden. Zoete en krachtige mede komen beter tot hun recht rond de 12 tot 16 graden. Een wit- of dessertwijnglas werkt prima.

In de winter kun je mede ook warm drinken. Verwarm hem zachtjes met bijvoorbeeld kaneel, kruidnagel en een schijfje sinaasappel, maar laat hem niet koken: dan verdampt de alcohol en gaat het aroma verloren.

Een ongeopende fles bewaar je koel, donker en op een constante temperatuur. Na opening sluit je de fles goed af en zet je hem in de koelkast. Zoete mede blijft zo enkele weken goed, droge mede drink je liever binnen een week of twee. Meer algemene tips vind je in onze gids over wijn kopen, bewaren en serveren.

Mede en eten

Mede is veelzijdiger aan tafel dan je zou denken. Een paar combinaties die goed werken:

• Kaas: zoete mede bij blauwe kaas of belegen kaas, droge mede bij jonge en zachte kazen.
• Gevogelte en varkensvlees: droge of halfzoete mede bij kip, kalkoen of een gebraad met honing of appel.
• Pittige gerechten: een halfzoete mede tempert de scherpte van Aziatische of kruidige gerechten.
• Desserts: zoete mede bij appeltaart, notengebak of een crème brûlée.

Ook aan de feesttafel is mede een verrassende keuze, bijvoorbeeld bij de kaasplank of het dessert. Inspiratie voor de rest van het menu vind je in onze blog over wijn bij het kerstdiner en in de gids welke wijn past bij welk gerecht.

Mede bij Vino Di Marco: Droomboom

Wil je zelf ontdekken hoe mede smaakt? Bij Vino Di Marco vind je zes mede van Droomboom, een merk met als missie om mede weer op de kaart te zetten. Elke fles is vernoemd naar een godin of god uit de mythologie en laat een andere kant van mede zien, van fris en droog tot zoet en kruidig.

• Droomboom Mede Eostre: de droogste van de reeks. Een elegante lente-blend met frisse, bloemige tonen, minder zoet dan Ostara. Een goede eerste kennismaking als je normaal droge witte wijn drinkt.
• Droomboom Mede Ostara: fris en verkwikkend, met subtiele honingtonen en delicate bloemige aroma's. Vernoemd naar de Germaanse godin van de lente.
• Droomboom Mede Odin: de klassieker, gemaakt van 100% natuurlijke bloemenhoning. Rijk en vol, met een natuurlijke zoetheid. Ideaal om te proeven hoe traditionele mede smaakt.
• Droomboom Mede Freya: rijk en diepfruitig, met een diep rode kleur en een subtiele chocoladetoets. Een mooie keuze bij chocoladedesserts.
• Droomboom Mede Idunn: zoet, met de smaak van versgebakken appeltaart: tonen van appel, kaneel en vanille. Passend vernoemd naar de Noorse godin die de appels van de eeuwige jeugd bewaakte.
• Droomboom Mede Hekate: de premium blend van Droomboom. Bloemenhoning met een complexe mix van kruiden en specerijen, krachtig en intrigerend. Voor de avontuurlijke proever.

Twijfel je? Kies Eostre of Ostara als je van fris houdt, Odin als je traditionele mede wilt leren kennen, en Freya, Idunn of Hekate als je van fruitig, zoet of kruidig houdt. Alle varianten op een rij vind je op onze pagina met mede kopen.

Mede als cadeau of op een proeverij

Omdat weinig mensen mede kennen, is een fles een origineel cadeau voor iemand die al veel wijn heeft geproefd. Meer cadeau-ideeën vind je in onze blog over wijn cadeau geven. Organiseer je zelf een proeverij, zet dan een mede naast een dessertwijn of port en laat je gasten de verschillen ontdekken. Hoe je zo'n avond aanpakt, lees je in onze blog over een wijnproeverij thuis organiseren.

Veelgestelde vragen over mede

Hoeveel alcohol zit er in mede?

Mede heeft meestal een alcoholpercentage tussen de 10 en 20 procent. Lichtere stijlen zitten aan de onderkant van die marge, krachtige en zoete mede vaak hoger.

Is mede altijd zoet?

Nee. Mede kan droog, halfzoet of zoet zijn. Dat hangt af van de hoeveelheid honing en van het moment waarop de gisting stopt.

Hoe lang is mede houdbaar?

Ongeopend blijft mede jarenlang goed als je hem koel en donker bewaart. Na opening zet je de fles afgesloten in de koelkast. Zoete mede blijft dan enkele weken goed, droge mede drink je binnen een week of twee.

Kun je mede warm drinken?

Ja. Warme mede met kaneel, kruidnagel en sinaasappel is een klassieker in de winter. Verwarm hem rustig en laat hem niet koken.

Is mede glutenvrij?

Traditionele mede van honing, water en gist bevat van nature geen granen. Varianten met mout, zoals braggot, wel. Check bij twijfel altijd het etiket of de productinformatie.

Wat is het verschil tussen mede en port?

Mede wordt gemaakt van honing en haalt zijn alcohol volledig uit de gisting. Port wordt gemaakt van druiven en wordt versterkt met brandewijn, waardoor het alcoholpercentage hoger ligt.